Piet Hein, zijn naam is klein …
Dit verhaal valt onder de categorie:
1500-1795 (Ancien Régime)
Drie vloten stuurde de West-Indische Compagnie in 1628 naar Amerika met als doel om de Spaanse zilvervloot te onderscheppen. Die keerde ieder jaar met een rijke lading vanuit de kolonies in Latijns Amerika terug naar Spanje.
De Spaanse vloot
Begin augustus verlieten de schepen de haven van Veracruz in Mexico. Dat was vrij laat in het jaar, want het orkaanseizoen begon vaak al aan het einde van die maand. De vloot stond onder bevel van admiraal Juan de Bazan y Benavidez. Het eerste reisdoel was Havana.
Piet Hein
50 Jaar oud was Piet Hein toen hij in april 1628 als kapitein-generaal en admiraal met 31 schepen de Republiek verliet. Hij had ruime ervaring. Bijna vijf jaar had hij in dienst van de VOC gevaren en zijn tocht in 1628 was al weer de derde reis die hij voor de West-Indische Compagnie maakte. Hij had zelfs een aantal jaren als slaaf op een Spaanse galei geroeid.
De slag in de Baai van Matanzas
Ten noorden van Cuba wachtte de vloot van Piet Hein de Spaanse schepen op. Toen de Nederlanders al bijna op het punt stonden om de expeditie af te breken, kwamen in de vroege morgen van 8 september 1628 de Spaanse schepen in zicht. De vloot was door een orkaan uit elkaar geslagen. Een aantal schepen viel meteen in Nederlandse handen, maar de vier grootste galjoenen waren door de storm voorbij de haven van Havana geblazen. Zij liepen de baai van Matanzas binnen, ongeveer 100 km verder naar het oosten. Achtervolgd door de Nederlandse schepen liepen de Spaanse galjoenen aan de grond. In paniek vluchtte de bemanning aan land, zonder de schepen in brand te steken of te laten zinken om zo het zilver uit Nederlandse handen te houden. Vrijwel zonder een schot te lossen konden de Nederlanders de lading buit maken.
Buit
Na een lange en moeizame tocht keerde de Nederlandse vloot begin 1629 terug in de Republiek. In totaal bestond de buit uit 135 pond goud, meer dan 37.000 huiden, kisten vol suiker en de kostbare kleurstoffen indigo en cochinille. En ruim 177.000 ton zilver. Bij verkoop bracht de lading meer dan 11,5 miljoen gulden op.
Stadhouder Frederik Hendrik
De verovering van de zilvervloot werd in de Republiek groots gevierd. Piet Hein en tweede man Hendrick Lonck werden in de vergadering van de Staten-Generaal ontvangen om verslag af te leggen. Beiden kregen als beloning een gouden keten. En ook werden beiden door stadhouder Frederik Hendrik voor het middagmaal uitgenodigd. Als opperbewindhebber van de WIC ontving de stadhouder 10% van alle buit. Ook Frederik Hendrik schonk Piet Hein een gouden medaille aan een ketting.
De medaille van de stadhouder
De medaille die Piet Hein van de stadhouder ontving, bleef bewaard. Via familiebezit kwam het stuk terecht in de verzameling van het Rijksmuseum. Het is een vrij eenvoudige, gegraveerde medaille met op de voorzijde het wapenschild van de stadhouder en op de achterzijde het opschrift JE MAINTIENDRAIJ. Hoogstwaarschijnlijk werd voor de medaille goud van de zilvervloot gebruikt.
Benavidez verging het overigens veel minder goed: in 1634 werd hij wegens plichtverzuim in Sevilla onthoofd.
Het verhaal over Piet Hein verschijnt in december 2026 in een uitgebreidere versie in het blad Decorare van de Studiekring Ridderorden en Onderscheidingen
