Wouter Hagemeijer

Achter de onderscheiding

Deze maand: Wouter Hagemeijer

Als je meer dan 30 dagen naar Litouwen wordt uitgezonden, krijg je drie medailles!!
 
 

Vanaf wanneer houd je je actief bezig met ridderorden en onderscheidingen?

Dat is ongeveer vanaf 2022. Toen werd ik gevraagd om adviseur/onderzoeker te worden bij de Commissie Dapperheidsonderscheidingen (CDO-CLAS) en de Commissie Waardering (CWCLAS) van de Koninklijke Landmacht. Ik heb dit gedaan tot aan mijn pensionering begin dit jaar.

Wat is de reden/aanleiding om je bezig te houden met ridderorden en onderscheidingen?

Ik werd gevraagd om adviseur/onderzoeker te worden. Op dat moment was ik al enige jaren actief als secretaris van de Traditiecommissie KL (TCKL). Ook daar kreeg ik regelmatig te maken met waarderingen en vaardigheidsemblemen die al dan niet op het uniform gedragen mogen worden. Ik ben ook betrokken geweest bij het opstellen van de aanvragen Vaandelopschriften Afghanistan en het Vaandelopschrift Dordrecht 1940 voor het Regiment Genietroepen. Dit zijn collectieve dapperheidsonderscheidingen.

Men kende mij dus al en ik was beschikbaar. Bovendien had ik ervaring met archiefonderzoek, wat hierbij ook nuttig was. Vanaf dat moment ben ik mij echt gaan verdiepen in de wondere wereld van onderscheidingen en waarderingen.

Wat is je interessegebied?

Mijn belangstelling gaat vooral uit naar de waarderingen die worden toegekend.

Tegenwoordig is het decoratiestelsel in zeker zin geëxplodeerd als gevolg van de vele ‘campaign medals’ die worden uitgereikt. Als je bijvoorbeeld meer dan 30 dagen naar Litouwen wordt uitgezonden, krijg je drie medailles: een Litouwse, een NAVO-medaille en de Herinneringsmedaille Internationale Missies. Dat gaat op die manier wel heel erg snel. En veel mensen denken: hoe meer onderscheidingen, hoe dapperder. Zelfs binnen defensie. Maar aan die onderscheidingen zie je alleen maar waar iemand is geweest. Niet wat hij er heeft gedaan.

De Commissie Waarderingen vergaderde ongeveer 5 keer per jaar, waarbij zo’n 2 à 4 dossiers werden besproken. Bij dapperheidsonderscheidingen lag dat heel anders, omdat daar een harde verjaringstermijn van 10 jaar wordt gehanteerd.

Incidenteel komen daar gevallen bij, die wel op tijd zijn ingediend, maar ‘op de plank’ zijn blijven liggen, zoals bijvoorbeeld het Kruis van Verdienste dat vorige maand werd uitgereikt en ook het Vaandelopschrift Dordrecht 1940. Dat laatste geval had betrekking op de strijd in Dordrecht in de meidagen van 1940. Die werd gevoerd door militairen die deel uitmaakten van het Depot Pontonniers en Torpedisten Dordrecht. Troepen die niet opgeleid of uitgerust waren voor gevechtstaken. In 1960 werd bepaald dat zij recht hadden op een vaandelopschrift … alleen beschikten zij niet over een eigen vaandel. Sinds 1 januari 1972 vallen zij onder het Regiment Genietroepen, dat wel een eigen vaandel heeft. In 2026 kon de oude toezegging worden ingelost.

Heb je zelf ridderorden of onderscheidingen?

Ik heb de ‘gebruikelijke’ militaire onderscheidingen, zoals de uitzendingsmedailles voor Bosnië en Afghanistan, het Onderscheidingsteken voor Trouwe Dienst als Officier 30 jaar, de Inhuldigingsmedaille 1980 en het Kruis voor Marsvaardigheid.

Wat is je favoriete onderscheiding en waarom?

Eigenlijk heb ik geen favoriet: de waarderingen en de onderscheidingen zijn mij even lief.

Maar als ik toch iets zou moeten noemen, dan de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon. Een heel hoge onderscheiding voor dapperheid in de civiele maatschappij, waar vaak te weinig aandacht voor is. Vaak krijgt iemand die een ander redt, een gemeentelijke erepenning. Dat is eigenlijk jammer.

En binnen de Koninklijke Landmacht is er sinds kort ook het Draaginsigne Levensreddend Handelen. In het verleden werd daarvoor het rode erekoord gegeven, maar dat is bedoeld als zichtbare waardering voor de in zijn werk excellerende militair.

Welke ridderorde of onderscheiding zou je zelf graag ooit willen ontvangen?

Geen. Een onderscheiding voor dapperheid lijkt mij niet voor de hand liggen, en voor een bijzondere prestatie heb ik niet genoeg bijzondere dingen gedaan. En dat is goed zo.

Wie verdient er volgens jou een lintje?

Ik zou het niet weten.

Is er iets wat je nog zou willen toevoegen of wat in jouw verhaal een plaats zou moeten hebben, maar nu nog ontbreekt?

Wat mij in die jaren dat ik hiermee bezig was opviel is het volgende:

In het gehele systeem zit een zekere mate van subjectiviteit: het moet beginnen met iemand die een aanvraag gaat doen (behalve in het geval van de Militaire Willems-Orde en Gevechtsinsigne). Dus sommige mensen zullen een actie/activiteit ‘normaal’ vinden, terwijl anderen die juist als iets heel bijzonders beschouwen. En dat oordeel is vervolgens bepalend voor het al dan niet het starten van de actie voor het toekennen van een onderscheiding of waardering.

Ook komt naar voren dat militairen soms een aantal jaren na dato vinden dat ze iets bijzonders hebben gedaan, dat alsnog onderscheiden/gewaardeerd moet worden. Soms speelt daarbij een rol dat iemand anders is onderscheiden, terwijl zij vinden dat zij iets vergelijkbaars hebben gedaan. En vaak vindt men ook wat van de gehanteerde regels en criteria.

We proberen om zo duidelijk mogelijke criteria op te stellen voor het toekennen van onderscheidingen of blijken van waardering. En toch moet je concluderen dat ze uiteindelijk nooit echt heel erg concreet zijn en altijd onderwerp van discussie blijven.

Aan welke Nederlandse onderzoeker, verzamelaar of betrokkene zou je het stokje over willen dragen?

Aan brigadegeneraal b.d. Otto van Wiggen. Hij heeft na zijn pensionering, samen met Johan van Houten, alle afgewezen aanvragen voor dapperheidsonderscheidingen voor Afghanistan nogmaals tegen het licht gehouden. Dat heeft ertoe geleid dat alsnog nog een aantal dapperheidsonderscheidingen is verleend.