Uitslaande brand in de toren
Dit verhaal valt onder de categorie:
1795-1815 (Franse tijd)
Het was niet de eerste keer dat er brand woedde in de Grote of Sint Bavokerk in Haarlem. Maar zo gevaarlijk als in de nacht van 22 mei 1801 was het nog niet eerder geweest!
blikseminslag
Het was warm lenteweer in Haarlem in de voorlaatste week van mei 1801 met temperaturen tot zo’n 22 à 23 ˚C. Maar het was ook onstabiel weer. Op vrijdag de 22ste was het de hele dag bewolkt geweest en ’s avonds barstte boven de stad een zwaar onweer los. Kort na 21.30 werd de toren van de Sint Bavo door de bliksem getroffen. Er brak een felle brand uit, die makkelijk over had kunnen slaan op de dicht rondom de kerk gebouwde huizen.
de brand geblust
Onder leiding van torenwachters Krietsman en Dreusse slaagde een groep kordate Haarlemmer burgers erin om de brand te blussen. Martin Hendrik Krietsman en drie anderen hadden hun leven daarbij in de waagschaal gesteld. Ze hadden zelfs smeltend lood op hun kleding gekregen. Krietsmans collega Jan Coenraad Dreusse had de brandslangen over het dak geleid en voor een continue watertoevoer gezorgd.
de beloning van het stadsbestuur
De volgende dag gaf het Haarlemse stadsbestuur opdracht om een onderzoek in te stellen. Hoe kon in de toekomst een dergelijke ramp worden voorkomen en wie hadden zich ingezet bij de bestrijding van de brand? Twee weken later werd het rapport besproken. 20 Haarlemmers hadden zich bijzonder ingezet. De stad besloot de dappere burgers een zilveren gedenkpenning te schenken. De gegraveerde penningen werden door de Amsterdamse goudsmid Nicolaas Siedenburg jr. geleverd. Op 25 juli werden ze uitgereikt. De penningen hebben op de voorzijde een achtregelig vers en op de keerzijde het stadswapen en de naam van degene voor wie de penning bestemd was.
Zelfs tegenwoordig zijn branden in het hart van het stadscentrum een groot probleem. Door de dichte bebouwing is er weinig manoeuvreerruimte, terwijl de brand gemakkelijk over kan slaan naar aangrenzende panden. Maar twee eeuwen geleden was het gevaar nog veel groter: getrainde brandweercorpsen bestonden nog niet en de brandblussers hadden niet de beschikking over hulpmiddelen als hogedrukspuiten, bouwlampen en noodgeneratoren.
© de afgebeelde beloningspenning maakt deel uit van de collectie van de Stichting tot Instandhouding van het Museum van de Kanselarij der Nederlandse Orden, de tekening is van het Rijksmuseum Amsterdam.
