De Afrikaanse reuzenbuidelrat met een gouden medaille

Een piepkleine medaille, dat is wat de Afrikaanse reuzenbuidelrat Magawa ontving. Magawa was geen gewone rat, want tussen 2016 en 2021 werd hij in Cambodja ingezet om verborgen landmijnen op te sporen. Met zijn scherpe reukvermogen kon hij grote gebieden veilig maken en zo talloze mensen beschermen.

Het gevaar dat na de oorlog blijft liggen.

In de moderne oorlogvoering zijn landmijnen een van de grootste problemen. Het aantal niet geëxplodeerde landmijnen in de wereld wordt geschat op 80 miljoen. In landen als Mozambique, Zimbabwe, Vietnam, Laos en Cambodja maken landmijnen jaarlijks heel veel slachtoffers onder de burgerbevolking.

In de jaren ’90 startte de Belgische organisatie Apopo (Anti-Persoonsmijnen Ontmijnende Product Ontwikkeling) in Tanzania een programma om buidelratten te trainen om landmijnen op te sporen. Een van de bijzondere recruten was Magawa.

Magawa, de levende mijnendetector
Dankzij hun geweldige reukzin kunnen buidelratten de springstof in de mijnen opsporen. En dankzij hun geringe lichaamsgewicht kunnen ze op landmijnen staan zonder dat die exploderen.

In de afgelopen jaren heeft buidelrat Magawa 71 landmijnen en 38 explosieven opgespoord, en een gebied ter grootte van 20 voetbalvelden mijnenvrij gemaakt. Over een gebied ter grootte van een tennisbaan deed Magawa 20 minuten. Iemand met een mijnendetector heeft daar 1-4 dagen voor nodig.

Een welverdiende gouden medaille voor buidelrat Magawa
Tussen 1943 en 1949 reikte de People’s Dispensary for Sick Animals (PDSA), een Engelse liefdadigheidsorganisatie op het gebied van dierenbescherming, een medaille uit aan dieren die zich in de oorlog dapper hebben gedragen. Deze Dickin Medal is genoemd naar Maria Dickin, de stichter van de organisatie.

De Dickin Medal vestigde een traditie die de inzet van dieren zichtbaar maakte. Die traditie verdween niet toen de oorlog eindigde. Ze vormde juist het startpunt voor nieuwe vormen van erkenning.

Sinds 2000 wordt de Gouden Medaille van de PDSA uitgereikt, bestemd voor dieren die in vredestijd levens redden. De medaille is ruim 20 maal uitgereikt, vooral aan honden en paarden. En aan één rat. Magawa. Reuznbuidelrat Magawa ontving de Gouden Medaille op 25 september 2020 en overleed in januari 2022 op achtjarige leeftijd.

Zie ook: PDSA Dickin Medal – PDSA en Training Rats To Save Lives • APOPO

Magawa’s verhaal laat zien hoe de sporen van oorlog nog lang na een conflict voelbaar blijven.
Zijn uitzonderlijke werk maakte gebieden weer leefbaar voor mensen die ook na de oorlog dierbaren verloren aan het achtergelaten gevaar. De zeldzame onderscheiding die hij ontving, onderstreept de waarde van zijn stille inzet. Erkenning gaat niet alleen naar wie zichtbaar vooraan staat, maar ook naar wie in stilte veiligheid brengt.