U heeft zelf nog niets gepresteerd …

U heeft zelf nog niets gepresteerd om te verdienen dat de mensen uw portret dragen. Dat was, wat de Franse keizer Napoleon Bonaparte zijn jongere boer schreef, nadat hij als koning van Holland een ridderorde had gesticht.

Orde van de Unie

Koud twee weken was Lodewijk Napoleon in juni 1806 in zijn nieuwe koninkrijk. Te kort om te weten dat het er ook in de zomer vaak regende. Maar lang genoeg om zich te realiseren dat zijn koninkrijk geen eigen ridderorde had. Hij had voor zijn ridderorde zelfs al een naam: de Orde van de Unie.

Een boeiende briefwisseling

Lodewijk Napoleon stelde de keizer per brief op de hoogte van zijn plannen. En hij deed er voor het gemak ook maar meteen een schetsje bij van de nieuwe ordetekenen. Hierna wisselden beide broers verschillende brieven over de kwestie. Het is boeiende lectuur: de keizer, die het eigenlijk helemaal niet zo’n heel goed idee vond en zijn broer, die moest en zou. Bij elke brief zie je bij wijze van spreken steeds meer stoom uit de oren van de keizer komen.

Ik wil dat niemand in mijn rijk Uw orde draagt

Napoleon gaf zijn broer de raad niet overhaast te werk te gaan en te wachten op een geschikt moment, zoals zijn kroning. Maar toen hij hoorde dat zijn broer niet één, maar twee ridderorden had gesticht, reageerde hij geïrriteerd: U vraagt mij altijd om raad, maar die volgt U nooit op! En een paar maanden later vroeg hij: wat hebben die nieuwe ridders gedaan, aan wie u een onderscheiding geeft. Waar zijn de verwondingen die zij voor het vaderland opgelopen hebben en welke bijzondere talenten hebben zij dan? En over het portret van de koning dat op de voorkant van de ordeteken stond, schreef hij kwaad: U heeft zelf nog niets gepresteerd om te verdienen dat men uw portret draagt. En helemaal erg werd het toen de keizer ter ore kwam dat zijn broer ook Franse onderdanen in zijn orde opnam. Ik wil dat niemand in mijn rijk Uw orde draagt. Ik zal dat zelf ook niet doen.

Het einde

De kwestie van de ridderorden was niet eens het ernstigste hoofdpijndossier in de relatie tussen Napoleon en zijn broer. Maar het was wel het eerste.

In juni 1810 stuurde Napoleon troepen naar het koninkrijk Holland. Maar Lodewijk Napoleon had inmiddels afstand van de troon gedaan. Hij was zijn koninkrijk ontvlucht.

En de beide broers Bonaparte? Wat denk je? Zou het ooit nog goed zijn gekomen tussen die twee?

GEORGE SANDERS

© het ordeteken maakt deel uit van de collectie van de Stichting tot Instandhouding van het Museum van de Kanselarij der Nederlandse Orden, de tekening bevindt zich in de Archives Nationales te Parijs, de buste in de collectie van het Rijksmuseum en het schilderij in die van het Amsterdammuseum